
Poesias
Patre nòstro (nt)
Oh Patre nòstro, qui en cèlos estás,
non circumscripto, mais per plus amore
por los primos que lá creatos has,
laudato sia to nom e to valore
per òmne creatura, com'è degno
de rènder grázia a to dolce vapore.
Vènga a nós la pace del tuo regno,
pòs que a quessa non potemos nós,
si ella non vèn, con toto nòstro ingegno.
Como loro voler l' angelos tuos
ti¹ sacrifican, cantando hosanna,
cosí fachan los hòmenes de suos.
Dá hòie nós la cotidiana manna,
sene la quale en quest ásp'ro desèrto
enrètro va qui plus d'ire s'afanna.
E como nós lo mal' qu'havem suffèrto
perdonamos a catauno, perdona
benigno, sen guardar al nòstro mèr'to.
Nòstra virtut, que fácilment se dona²
ja non tenta con l'antico adversaro³,
mais líbera-nós d'el qui sí l'esp'rona.
Quest'última precária, Segnor caro,
ja non facem por nós, que no l' besogna,
ma por ellos qui rètro nós restaro(n).
Dante Alighieri (1265-1321)
Traduczione de Bruno Zani
Padre nostro (it)
O Padre nostro, che ne' cieli stai,
non circunscritto, ma per più amore
ch'ai primi effetti di là sù tu hai,
laudato sia 'l tuo nome e 'l tuo valore
da ogni creatura, com'è degno
ddi render grazie al tuo dolce vapore.
Vegna ver' noi la pace del tuo regno,
ché noi ad essa non potem da noi,
s'ella non vien, con tutto nostro ingegno.
Come del suo voler li angeli tuoi
fan sacrificio a te, cantando osanna,
così facciano li uomini de' suoi.
Dà oggi a noi la cotidiana manna,
sanza la qual per questo aspro diserto
a retro va chi più di gir s'affanna.
E come noi lo mal ch'avem sofferto
perdoniamo a ciascuno, e tu perdona
benigno, e non guardar lo nostro merto.
Nostra virtù che di legger s'adona,
non spermentar con l'antico avversaro,
ma libera da lui che sì la sprona.
Quest'ultima preghiera, segnor caro,
già non si fa per noi, ché non bisogna,
ma per color che dietro a noi restaro.
Dante Alighieri (1265-1321)
Tanto gentile e tanto honesta appare (nt)
Tanto gentile e tanto honesta appare
la dòmna mèa quando altros saluta
que òmne lengua tremando deven muta
e los òclos non osan de guardare.
Ella se'n va, audièndo-se laudare
benignamente, de humiltat' vestita,
e sembla que sèa còsa venita
de cèlo en tèrra a mirácol' mostrare.
Se mostra tant placènte a qui la mira
que dá per los òclos dolchor al còre
que entender-lo non pòt qui non lo pròva.
E par que de la sua facha se mòva
un espírito suave e plen' d'amore
que va dicèndo a la ánima: sospira.
Dante Alighieri (1265-1321)
Traduczione de Bruno Zani e Jòrdi Cassany i Bates
Tanto gentile e tanto honesta appari (it)
Tanto gentile e tanto honesta appari
la dòmna mea quand'ella altros saluta
qu'omne lingua tremando deveni muta
e los oclos non osan de mirare.
Et ella va, audiente-se laudare
benignamente, d'humilitat' vestuta,
e sembla que sèa cosa venuta
de cielo in tèrra miracolo a mòstrare.
Ella se mòstra cosí amabile a qui la mira
que ella da con so oclos dolciore al core
que comprender-lo non pòte qui non lo senta.
Pare que de so labios se mòva
un'espirito suave e plen d'amore
que està dicendo a la anima: suspira.
Dante Alighieri (1265-1321)
(nt)
Mentre l'aureo crin vos ondeja entòrno
a l'ampla fronte con garbato errore;
mentre que de vermelho e bel colore
vos fa la primavera·l volto atòrno;
Mentre vos apre·l cèl plus claro·l jorno
colhete oh jóvenas lo vago flore
de vos dolces annos; e con amore
state sovènte en lèto e bel sojorno.
Venrá pòs l'hivèrno, que d'alba neve
sòle pòjos vestir, coprir la ròsa,
e plaias tornar áridas e mèstas
Colhete, ah stoltas, lo flor; sete prèstas,
cortas son las horas e·l tèmpo lève,
e veloce a la fin corre òmne còsa.
Bernardo de Tasso (1493-1569)
Traduczione de Jòrdi Cassany i Bates
(it)
Mentre che l'aureo crin v'ondeggia intorno
a l'ampia fronte con leggiadro errore;
mentre che di vermeglio e bel colore
vi fa la primavera il volto adorno;
Mentre che v'apre il ciel più chiaro il giorno
cogliete ô giovinette il vago fiore
de' vostri più dolci anni; e con amore
state sovente in lieto e bel soggiorno.
Verrà poi 'l verno, che di bianca neve
suol i poggi vestir, coprir la rosa,
e le piaggie tornar aride e meste
Cogliete, ah stolte, il fior; ah siate preste,
che fugaci son l'hore, e 'l tempo lieve,
e veloce a la fin corre ogni cosa.
Bernardo de Tasso (1493-1569)
(nt)
Mentre per competir con to capello
òro brunito al sol reluce en vano;
mentre con menosprezo en mèjo al plano
mira ta blanca fronte·l lilho bèllo;
mentre a tuos labros segue òmne oclo
per colher-los como al clavo temprano
e mentre triumfa con desdegn lozano
del lucènte cristal to gentil còllo
gòde còllo, capello, labro e mente,
ante que lo que fue en etat dorata
òro, lilho, clavo, cristal lucènte,
non solo en argento o viola troncata
se torne, mais tu e ello juntamente
en tèrra, en fume, en polve, en ombra, en nata.
Luís de Góngora (1561-1627)
Traduczione de Jòrdi Cassany i Bates
A la mujer joven (es)
Mientras por competir con tu cabello
oro bruñido al sol relumbra en vano;
mientras con menosprecio en medio el llano
mira tu blanca frente el lilio bello;
mientras a cada labio, por cogello,
siguen más ojos que al clavel temprano,
y mientras triunfa con desdén lozano
del luciente cristal tu gentil cuello,
goza cuello, cabello, labio y frente,
antes que lo que fue en tu edad dorada
oro, lilio, clavel, cristal luciente,
no sólo en plata o viola troncada
se vuelva, mas tú y ello juntamente
en tierra, en humo, en polvo, en sombra, en nada.
Luís de Góngora (1561-1627)
Septèmbre, vadamos. È tèmpo de migrare. (nt)
Septèmbre, vadamos. È tèmpo de migrare.
Ora en tèrra d'Abruzzi mèos pastòres
laxan los corrales e van jos' al mare:
descènden al Adriático selvage
que verde è como pasturas montanas.
Han bevuto profondamente a fòntes
alpèstres, què l'sapor' d'aqua nativa
remanga a confortar' los còres èxules
e lòngo illuda lora sete en via.
Renovato han la vèrga de avellano.
E van per lo cammino antico al plano
quasi per un herbale rio silènte
suso vestigias de l'anticos patres.
O voce d' aquesse qui primamente
cognosce l'tremulare de la marina!
Ora lòngo lo litorale cammina(n)
los ovinos. Sen' mutazione è l'áere.
Lo sole dora assí la viva lana
qu' ella quasi de l'arena non varia.
Resacca, pisatas, dolces romores.
Ah, perquè non so èo con mèos pastòres?
Gabriele D'Annunzio (12 March 1863 - 1 March 1938)
Traduczione de Bruno Zani
Settembre, andiamo. E' tempo di migrare. (it)
Settembre, andiamo. E' tempo di migrare.
Ora in terra d'Abruzzi i miei pastori
lascian gli stazzi e vanno verso il mare:
scendono all'Adriatico selvaggio
che verde è come i pascoli dei monti.
Han bevuto profondamente ai fonti
alpestri, che sapor d'acqua natía
rimanga ne' cuori esuli a conforto,
che lungo illuda la lor sete in via.
Rinnovato hanno verga d'avellano.
E vanno pel tratturo antico al piano,
quasi per un erbal fiume silente,
su le vestigia degli antichi padri.
O voce di colui che primamente
conosce il tremolar della marina!
Ora lungh'esso il litoral cammina
la greggia. Senza mutamento è l'aria.
Il sole imbionda sì la viva lana
che quasi dalla sabbia non divaria.
Isciacquío, calpestío, dolci romori.
Ah perché non son io cò miei pastori?
Gabriele D'Annunzio (12 March 1863 - 1 March 1938)
Sancto Martino (nt)
La bruma sus' ertos¹ montes
ploviginando sale
e sobto lo Mistrale
urla e blancheja l' mare,
ma per las vias del burgo,
dès l'espumantes tinos,
va l'ásp'ro olor' de vinos
las animas a alegrare.
Gira sus' truncos ardèntes
l'espièdo crepitando,
lo cazator' sibilando
è'n la pòrta a mirare
entre rossastras² nubes
volos d' ocèllos negros,
com' idèas exiliadas,
en la vespera migrare.
Giosuè Carducci (1835 - 1907)
Premio Nobel de litteratura en 1905
Traduczione de Bruno Zani
San Martino (it)
La nebbia agli erti colli
piovigginando sale
e sotto il maestrale
urla e biancheggia il mar,
ma per le vie del borgo,
dal ribollir dei tini,
va l'aspro odor dei vini
l'anime a rallegrar.
Gira sui ceppi accesi
lo spiedo scoppiettando,
sta il cacciator fischiando
sull'uscio a rimirar
tra le rossastre nubi
stormi di uccelli neri,
come esuli pensieri,
nel vespero migrar.
Giosuè Carducci (1835 - 1907)
Premio Nobel de litteratura en 1905
Sèptimo canto de l'Eneide (nt)
Ja sobto los rajos lo mare arrossava e dès l'alto del cielo
Aurora en sa biga ròsea resplendeva dorata,
quando los vèntos cessaron, improvisamente cadeu omne
hálito: en lo marmóreo plano fatigan los rèmos.
E aquí Enèa, dès lo mare, un grande bòsco sacro
videu. En la metate, lo Tévere con sa amèna corrènte
e ràpidos vòrtices, blondo per multa arena,
en mare irrómpe. E sopre et en tòrno multicolores
ocèllos habituatos a las ripas e al alveo del rio con loro canto
cariciavan l'ètere e volavan per lo bòsco.
Flèctere lo cammino e vòlvere la pròras vèrso tèrra a los companheros
elle òrdena, e felice elle entra en lo rio ombroso.
vèrsos 25-36, Virgilio
Traduczione de Bruno Zani
Sèptimo canto de l'Eneide (la)
Iamque rubescebat radiis mare et aethere ab alto
Aurora in roseis fulgebat lutea bigis:
cum venti posuere omnisque repente resedit
flatus et in lento luctantur marmore tonsae.
Atque hic Aeneas ingentem ex aequore lucum
prospicit. Hunc inter fluvio Tiberinus amoeno.
verticibus rapidis et multa flavus arena
in mare prorumpit. Variae circumque supraque
adsuetae ripis volucres et fluminis alveo
aethera mulcebant cantu lucoque volabant.
flectere iter sociis terraeque advertere proras
imperat et laetus fluvio succedit opaco.
vèrsos 25-36, Virgilio
A Zacinto (nt)
Jam non mais toccaró las sacras còstas
ove mèo còrpo parvuletto jácque°,
Zacinto mèa, qui t'especlas en l'ondas
del greco mar dès que vèrgine nácque°
Vènere¹, e faceu ess'ínsulas fecondas
con so primo sorriso, onde non tácque°
de to límpidas nubes e de to frondas
l'ínclito vèrso de aquel² qui l'aquas
fatales cantau e lo divèrso exílio,
per qual, rico de fama e mal ventura,
basiau sa petròsa Ítaca Ulisse.
Solo lo canto hav'ras tu del filio
o materna mèa tèrra, a nos prescrisse³
lo fato illacrimata sepultura.
Ècos de la Románia submèrsa, Ugo Fòscolo (1778 1827)
Traduczione de Bruno Zani
A Zacinto (it)
Né più mai toccherò le sacre sponde
ove il mio corpo fanciulletto giacque,
Zacinto mia, che te specchi nell'onde
del greco mar da cui vergine nacque
Venere, e fea quelle isole feconde
col suo primo sorriso, onde non tacque
le tue limpide nubi e le tue fronde
l'inclito verso di colui che l'acque
cantò fatali, ed il diverso esiglio
per cui bello di fama e di sventura
baciò la sua petrosa Itaca Ulisse.
Tu non altro che il canto avrai del figlio,
o materna mia terra; a noi prescrisse
il fato illacrimata sepoltura.
Ècos de la Románia submèrsa, Ugo Fòscolo (1778 1827)
En lo tèmpo que l' mundo fòlia e flora... (nt)
En lo tèmpo que l' mundo fòlia e flora,
Cresce l' gaudio en omne fin' amante,
A los jardinos juntos van al'hora
Que los ocèllos facen dulces cantos,
Cata libero còre s'enamora
E per servir totos viènen¹ avante
E demisèllas en gaudio dimora(n).
Mais a me abòndan plòros e planctos.
Què lo mèo patre faceu 'n errore
E me tène sovènte en fòrte dolia:
Dar-m' elle vòle, con fòrza, un segnore.
Benquè èo ne l' desiro ne l' vòlha
E vivo en gran tormènto cata hora:
Per achò non m'alegra flor ne fòlia.
Compiuta Donzella (Compluta Damisèlla) (1250? - 1300?)
Traduczione de Bruno Zani
A la stagion che il mondo foglia e fiora... (it)
A la stagion che il mondo foglia e fiora,
Accresce gioia a tutti i fini amanti,
Vanno insieme alli giardini allora
Che gli augelletti fanno dolci canti,
La franca gente tutta s'innamora,
Ed in servir ciascun traggesi innanti,
Ed ogni damigella in gioi' dimora.
A me n'abbondan marrimenti e pianti.
Chè lo mio padre m'ha messa in errore,
E tienimi sovente in forte doglia:
Donar mi vuole, a mia forza, signore.
Ed io di ciò non ho disio nè voglia,
E in gran tormento vivo a tutte l'ore:
Però non mi rallegra fior nè foglia.
Compiuta Donzella (Compluta Damisèlla) (1250? - 1300?)
Que face l'Papa? (nt)
Que face l'Papa? Eh! Trinca, face nanna,
taffia, prende l'caffè, sta a la fenèstra,
se vaga, s'encapricha, s'escapèstra,
e tracta Roma como so locanda.
Elle, non havendo filios, non s'afanna
d'accordar e diríger' bèn l'orquèstra
perqué, al pejor, l'ùltima menèstra
serà sempre d'aquelle qui comanda.
E l'aria, l'aqua, l'sole, l'vino, l'pane
ell' crede cosa sua: "Toto è mèo";
como a 'sto mondo non hi havesse un cane.
E quasi, quasi, gaudería 'sto tòmo
de restare solo com' era Dèo
ante de crear' l'angelo e l'hòmo.
Giuseppe Belli (Roma, 1791 - 1863)
Traduczione de Bruno Zani
Cosa fa er Papa? (tèxto originale en romano)
Cosa fa er Papa? Eh ttrinca, fa la nanna,
taffia, pijja er caffe, sta a la finestra,
se svaria, se scrapiccia, se scapestra,
e ttie Rroma pe ccammera-locanna.
Lui, nun avenno fijji, nun s'affanna
a ddirigge' e accorda bbene l'orchestra;
perche, a la peggio, l'urtima minestra
sara ssempre de quello che ccommanna.
Lui l'aria, l'acqua, er sole, er vino, er pane,
li crede robba sua: E tutto mio;
come a sto monno nun ce fussi un cane.
E cquasi quasi goderia sto tomo
de resta ssolo, come stava Iddio
avanti de crea ll'angeli e ll'omo.
Giuseppe Belli (Roma, 1791 - 1863)
Las Antiquitates de Roma (nt)
O tu, qui de Roma | sorprèso contèmplas
L'antiquo orgòlio | que menachau l' celos,
'Stes veclos palacios, | 'stes montes audaces
'Stes muros, 'stes arcos, | 'stas termas, 'stes tèmplos,
Judica, videndo | 'stas ruínas sí amplas,
Achò que lo tèmpo | destructiv' rodeu,
Poisqu'a l'operàrios | qui son ambiziosos
'Stes vèclos fragmèntos | ja sèrven d'exèmplos.
Depòs mira como, | dès jorno en jorno
Roma, utilizando | su' anziano sojòrno,
se reconstruisce | con óp'ras divinas:
tu judicaras que | lo spír'to romano
s'esfòrza omne die | con fatale mano
de resuscitar' 'stas | polv'rosas ruínas.
sonnètto XXVII, Joachim Du Bellay (1525 - 1560)
Traduczione de Bruno Zani
Les Antiquitez de Rome (fr)
Toi qui de Rome émerveillé contemples
L'antique orgueil, qui menaçait les cieux,
Ces vieux palais, ces monts audacieux,
Ces murs, ces arcs, ces thermes et ces temples,
Juge, en voyant ces ruines si amples,
Ce qu'a rongé le temps injurieux,
Puisqu'aux ouvriers les plus industrieux
Ces vieux fragments encor servent d'exemples.
Regarde après, comme de jour en jour
Rome, fouillant son antique séjour,
Se rebâtit de tant d'oeuvres divines:
Tu jugeras que le démon romain
S'efforce encor d'une fatale main
Ressusciter ces poudreuses ruines.
XXVII, Joachim Du Bellay (1525 - 1560)
Última actualitzazione (Veneredí, 14 Octobre 2011 12:16)


